Interview met duurzame visserij ondernemer Hendrik Kramer

Wie ben je en wat doe je?

Mijn naam Hendrik Kramer, 32 jaar oud en ik ben ondernemer in de visserij. Ik heb een schip waarmee we op de Noordzee vissen. Ik probeer met mijn schip/bedrijf met een zo klein mogelijke footprint de wereld te voorzien van echt eten. We hebben een hybride schip en zijn een tweede ‘Tesla’ van de zee aan het bouwen.

Ik ben 7e generatie visser, maar ben daar wel vrij in gelaten. Ik heb zelf gekozen voor visserij. Ik heb op mijn vaders schip het vak geleerd. Ik ben eigenlijk pas gestart nadat hij zijn schip verkocht had toen ik daar op werkte.

Hoe deel je je tijd in?

Ik probeer om de week op zee te zijn. Het schip vaart zondagavond uit en komt vrijdag binnen. Ik probeer de ene week aan boord te zijn om feeling te houden met het team en het vak van vissen in de vingers te houden. In de andere week hou ik me bezig met het management en het groeien. In die week probeer ik ook leuke dingen te doen.

Leuk detail: Ik (Ewoud) ben Hendrik tegengekomen in het vliegtuig naar Malaga onderweg naar een kitesurf trip. Puur toeval, omdat we naast elkaar zaten op de vlucht.

In die week aan land ga ik bijvoorbeeld kitesurfen. Als het hard waait en er zijn hoge golven is dat niet goed voor de visserij. Zo kan ik door te kitesurfen toch genieten van het slechte weer op zee!

De week aan boord is totaal anders dan mijn week op vasteland. Ik woon in Amsterdam, dus dat is wel een verschil met het leven aan boord. Op het nieuwe schip hebben we internet en televisie maar op het vorige schip (en vroeger) was dat er niet. Je was dan echt een week offline. Vissers namen vroeger de kranten van de week ervoor mee en die las je dan aan boord. Dat kan je je nu niet meer voorstellen misschien!

Stel je doelen? Zo ja, hoe?

Ik stel niet per se doelen, maar heb wel een visie op mijn bedrijf en de visserij. De (wilde) vis die wij vangen is eigenlijk het laatste ‘echte’ of natuurlijke eten dat er nog te krijgen is. Op een wilde eend die geschoten wordt na dan. Zelfs paprika’s worden in een kas gekweekt. De vis die we vangen leeft in de natuur.

Toen ik begon was mijn doel om zo duurzaam mogelijk te vissen. Mijn doel was om 80% besparing in diesel te realiseren. Vroeger gebruikte je 30.000 liter diesel om 6.000 kilo vis te vangen. Dat is niet meer van deze tijd én de brandstof is duur. We moeten zuinig zijn op deze wereld. De visserij is een verduurzamingsslag aan het maken. Daar wilde ik direct mee starten.

Ik heb daarom een nieuw schip laten bouwen dat hybride is. Door een combinatie van een dieselmotor en een elektromotor kunnen we tot wel 22.000 liter diesel per visreis besparen. De 80% hebben we in het begin gehaald. We zitten daar nu net onder, maar we proberen zo efficient mogelijk te varen.

Doelen stellen op zee

Je kunt op zee wel doelen stellen, maar je bent afhankelijk van de natuur. Je moet een bepaald aantal kilogram vis vangen voor break even van een visreis. Alles daarboven is mooi meegenomen, maar het gebeurt wel eens dat je break-even niet haalt. Dat kan komen door weersomstandigheden of de tijd van het jaar.

Er zijn wel dingen die we daaraan kunnen doen. We kunnen bijvoorbeeld efficiënter varen door met de stroom mee te varen om de kosten lager te houden. We varen op zondagavond uit als het hoog water is, zodat je met het tij kunt meevaren. Dat scheelt weer en maakt de vaart efficiënter én duurzamer. We maken die afweging dus om twee redenenen.

Aan het weer kun je natuurlijk niets doen. Het kan dus gebeuren dat we niet uitvaren als de weersvoorspelling echt slecht is. Met slecht weer verbruik je namelijk veel meer brandstof, zelfs met een hybride schip.

Wat betekent groei voor jou?

Groei betekent voor mij zekerheid en ruimte. Je kunt bijvoorbeeld sneller je financiering aflossen. Dat biedt mogelijkheden tot nieuwe investeringen.

Ik ben momenteel een tweede hybride schip aan het bouwen. Daar heb ik wel echt veel van geleerd. Het gezegde luidt: als je een huis bouwt, dan is de eerste voor je vijand, de tweede voor je vriend en de derde voor jezelf. Dat is met schepen ook zo.

In diesel-schepen ligt de machinekamer op een vaste plek ten opzichte van de propeller of schroef. De motorkamer ligt daarom altijd achterin het schip en de vis voorin het schip. Gedurende de week heb je minder brandstof achterin en meer vis voorin. Dat verandert hoe je schip ik het water ligt. Dat zorgt dat je minder efficiënt kan varen.

Met een elektromotor maakt de plaats in het schip niet uit. Na 2 weken varen met mijn eerste schip wist ik al dat de machinekamer voorin zou moeten liggen. De vis en de brandstof worden nu aan de achterkant van het schip opgeslagen. Omdat de brandstof (gewichts)afname wordt gecompenseerd door de gewichtstoename van de vis, blijft de balans en zwaartepunt van het schip dus goed. Dat kan best wat efficientie schelen.

Vroeger werd het schip voorin zwaarder geladen met vis - in ons nieuwe schip is dat niet het geval. Een bijkomend voordeel is dat de vis opgeslagen wordt in het breedste stuk van het schip.

Wat zijn de uitdagingen die je hebt met groei?

Als ik op de Albert Cuyp loop, dan vraag ik altijd even naar de prijzen. Als ik vraag wat de prijs is van een scholfilet is, dan denk ik: “Wow, wat een verschil tussen consumentenprijs en de handelsprijs per kilogram.”

De visboer voegt natuurlijk waarde toe door het schoonmaken, prepareren en verkopen op de markt.  Verse vis die meteen van het schip afkomt, ruik je niet en heeft zo’n enorm smaakverschil. Als je vis meteen van zee eet, is dat zoveel lekkerder. Ik wil daarom direct aan consumenten gaan leveren. Mensen weten ook meteen waar de vis vandaan komt. Ik merk in mijn omgeving ook dat mensen dat steeds belangrijker vinden.

Daarom wil ik in juni een pilot gaan doen om direct aan consumenten te gaan leveren. Ik woon in Amsterdam, dus daar ga ik starten.

Wat voor advies zou jij startende ondernemers geven?

Spring in het diepe! Ik stapte op het dieptepunt van de vismarkt in. Ik heb met de kennis op dat moment een beslissing gemaakt. Daar moet je dan niet op terugkomen achteraf. Ook niet als het fout gegaan is. Je hebt met de informatie van dat moment een keuze gemaakt. Je hebt de beslissing gemaakt op basis van de situatie toen. Omarm je beslissing. Achteraf heb je meer informatie. Zeg dan niet tegen jezelf: “Dat had ik anders moeten doen.”

Het verschil zit niet in het verdienen, maar in het uitgeven. Ik bedoel daar het volgende mee. Als je 1 euro aan kosten maakt, dan moet je wel 4 euro omzet genereren om die euro te bekostigen. Als je die 1 euro kosten kunt besparen, dan ligt je break-even veel lager. Je kunt dan met minder omzet al winstgevend zijn. Mijn advies voor startende ondernemers: let op de kosten.

Wat zijn de 5 meest gebruikte tools?

  • Satelliet technologie. Of het nu GPS of internet is, dat zorgt ervoor dat we aan boord kunnen communiceren.

  • Elektronisch logboek waar alle data in staat. Waar je bent, wat je precies vangt, hoe het weer is. Dan kun je later terugkijken, hoe was het vorig jaar op die plek?

  • Visgerei: dat zorgt ervoor dat we beter kunnen vissen. We hebben andere netten voor verschillende vissoorten. Als we op langoustine vissen, dan hebben we andere netten dan op scholvis.

Als laatste vind ik het leuk om te vermelden dat we wekelijks een aantal ‘big bags’ van 1,5 kubieke meter aan plastic en vuil uit zee halen. Dat hoeven we niet te doen, sterker nog, vroeger werd dat nog overboord gegooid. Vroeger moesten we zelfs betalen voor het invoeren van dat afval! Toch doen we dat wel. We mogen nu gelukkig wel gratis recyclen in de haven.